ژرژ دومزیل و نظریه ایزدان سه کنش در اسطوره‌های ایران باستان

 

 ژرژ دومزیل (Georges Dumézil؛ ۱۸۹۸-۱۹۸۶) بیش از ۶۰ سال عمر خود را وقف اسطوره‌شناسی، ادیان و ادبیات و فرهنگ هند و اروپایی کرد. ژرژ دومزیل گرچه زبان سنسکریت و برخی دیگر از زبانهای هند و[…]

تیمره بهشت سنگ‌نگاره‌های ایران

 

 محلی در شرق استان لرستان و جنوب استان مرکزی و در مجامورت شهرهای محلات، دلیجان و خمین وجود دارد که موزه‌های سنگی ایران لقب گرفته و نام کهن آن تیمره است. در واقع می‌توان پنداشت[…]

ریوی شهر مهم روزگار هخامنشی تا ساسانی

 

 فصل چهارم کاوش باستان‌شناسی ایرانی- آلمانی در محوطه ریوی شهرستان مانه و سملقان آغاز شد. پژوهش‌های باستان‌شناسی در محوطه تاریخی ریوی در نزدیکی روستای نجف شهرستان مانه و سملقان از سال ۱۳۹۱آغاز شد و در نتیجه[…]

کهن‌ترین بازی تخته نرد جهان

 

  گفته می‌شود در روزگار فرمانروایی خسرو یکم ساسانی (خسرو انوشیروان؛ ۵۳۱-۵۷۹م)، پادشاه هند برای سنجیدن خِرد و دانایی ایرانیان و اثبات برتری تمدن هند، «شطرنجی» را که مهره‌های آن از سنگ‌های زمرد و یاقوت سرخ[…]

کشف آثار دوره اشکانی نهبندان

 

 عملیات کاوش باستان‌شناسان در محوطه کرگه شهرستان نهبندان نتایج جالبی به همراه داشت. کشف آثار معماری مسکونی، تدفینی و سفالینه‌های متعلق به دوران اشکانی حاصل این کاوش که در ۳۴ گمانه انجام شد، بود. بدین[…]

مهرهای دوران باستان

 

 در روزگار باستان نامه‌ها و اسناد دولتی یا تجاری، اغلب پس از پیچیده شدن در لفاف با ریسمانی احاطه می‌شد و سپس ممهور به اثر مهر صاحب آن یا فرستنده می‌گردید، به اصطلاح امروزی مهر و موم و سپس ارسال[…]

سیر نگارش تاریخ ایران و نقد تاریخ جامع ایران

 

 [چنانچه نگاهی گذرا و شتابان به سیر نگارش تاریخ ایران طی سده‌های اخیر بیفکنیم، خواهیم دید]: در سال ۱۸۱۹ میلادی، نخستین بار، یک دوره تاریخ ایران توسط جان ملکم انگلیسی به تحریر درآمد. اگرچه دانش امروز[…]

به بهانه نخستین سالگرد انتشار تاریخ جامع ایران

 

 تاریخ جامع ایران عنوان مجموعه‌ ارزشمند بیست جلدی، مشتمل بر وجوه مختلف تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ایران از دوران پیش از اسلام تا انقراض قاجار است. گفتنی است که شمار پژوهشگران و استادانی که[…]

دکتر منوچهر ستوده که بود؟

 

 خـونـســت دلــم بـرای ایــران      جان و تن من فدای ایران بهتر ز هزار صوت غیبی است      در گـوش دلـم ندای ایران یــکـرنـگ شـو و یـگانـگی کـن      تا کـم نکنـی بهـای ایران ورنـه تــو سـتــوده وار[…]

چهارشنبه سوری

 

 چنانچه نگاهی به ریشه‌های آیین باستانی چهارشنبه آخر سال یا چهارشنبه سوری در حوزه فرهنگی ایران باستان داشته باشیم، یافته‌های جالبی خواهیم داشت. بطور مثال در باورهای کهن اقوام آذری، فصل زمستان به سه بخش[…]

آیین‌های کهن جشن سپندارمذگان

 

 در روزگار باستان در تقارن اسفند روز از اسفند ماه هر سال، «جشن سپندارمذگان»، «جشن اسفندگان»، «جشن مزدگیران» یا «جشن مژده‌گیران» برگزار می شد.  واژۀ «سپندارمذگان» ریشۀ در فرهنگ اوستایی دارد و به واژۀ «سپندآرمیتی»(SpentaArmaiti) و[…]

جشن سده یا جشن چله خورشید

 

 در فرهنگ ایران باستان جشن‌های ملی گوناگونی وجود دارد از جمله جشن‌های فروردیگان، مهرگان، سده و نوروز. یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های این جشن‌های، وجود آتش به‌عنوان عنصر زایش بوده است. ایرانیان باستان براساس گاهشمار خود، سال را[…]