Menu

خوان نوروزی یا سفره هفت‌سین

 

می‌دانیم که در باورهای دینی باستان شماری از اعداد و حروف دارای تمایز و یا تقدس پنداشته می‌شدند. برخی پژوهشگران می‌گویند این باورها ریشه در اعتقادات کیهان‌شناسی کلدانی دارد که در منطقه بابل باستان و بین‌النهرین بسیار متداول بود و در نتیجه تبادل تمدن‌ها و فرهنگ‌ها وارد ایران شد. برخی دیگر نیز معتقدند ریشه تقدس عدد هفت در باورهای مهرپرستی یا میترائیسم جای دارد که از دیرباز خاستگاه ایرانی داشته و به‌وسیله عواملی از شرق به غرب تسری یافته‌است. براین اساس می‌توان دریافت، ایرانیان باستان با اتکاء به باور اهمیت و تمایز برخی اعداد و نمادها نظیر عدد هفت، آیین نوروزی خود را برگزار می کردند و هفت عنصر نمادین را بر خان نوروزی یا سفره هفت‌سین‌شان قرار می‌دادند.
خوان نوروزی هفت پایه اصلی دارد که هفت سین خوانده می‌شود و عناصری را شامل می‌شود که نخستین حرف آنها سین است. باوری وجود دارد که می‌پندارد، عناصر هفتگانه خوان نوروزی برگرفته از هفت امشاسپند است.

اجزای خوان نوروزی یا سفره هفت‌سین که از روزگار کهن برجای مانده‌اند:
سبزه‌ها را به تعداد هفت یا دوازده که شمار مقدس برج‌هاست، در قاب‌های گرانبها سبز می‌کردند. در دربار شاهان بیست روز پیش از آمدن فصل بهار و فرارسیدن نوروز، دوازده ستون از خشت خام بر می‌آوردند و بر روی هر یک از آنها یکی از غلات را می‌کاشتند، خوب روئیدن هر یک از آنها را به فال نیک می‌گرفتند و معتقد بودند که محصول آن دانه در آن سال پر بارتر خواهد بود. در ششمین روز سال جدید آن غلات را می‌چیدند و به نشانه برکت و باروری در تالار پخش می‌کردند.
خانواده‌های ایرانی معمولا سه قاب از سبزه‌ها را بر خوان نوروزی می‌نهادند و بر روی آنها گندم، جو و ارزن که خوراک اصلی مردم بود سبز می‌کردند. سبز شدن دانه‌ها، نماد امشاسپند امرداد بود و مردم بر این باور بودند که فروهر نیکان باعث بالیدن و سبز شدن دانه‌ها به هنگام بهار می‌شود.
سمنو از جوانه‌های تازه‌رسیده دانه‌های گندم بدست می‌آمد و از آنجایی که مردم معتقد بودند فروهرها باعث روئیدن گیاهان و جوانه‌زدن آنها می‌شوند، می‌پنداشتند خوردن این جوانه‌های بارور، سبب نیرومندی در تمام سال می‌شود.
سماق، سرکه و سیر: نماد چاشنى و محرک شادى و سلامتی در زندگى به شمار مى‌روند. سنجد یکی از میوه‌هایی است که در خوان نوروزی یا سفره هفت‌سین گذاشته می‌شود و ایرانیان باستان آن را نشانه‌ای از زایش کیهانی می‌دانستند.
سیب از دیگر عناصر سفره هفت‌سین است. روستائیان در طول ماه‌های زمستان، سیب را در خم‌های مخصوصی نگهداری می‌کردند و آنها را پیش از فرا رسیدن نوروز به یکدیگر هدیه می‌دادند.
سکه تازه ضرب‌شده زرد یا سفید نمادی از امشاسپند شهریور بود که نگهبان فلزات است و مردم براین باور بودند قرار دادن آن بر خوان نوروزی سبب بوجود آمدن برکت و سرشاری درآمد در سال جدید می‌شود.

پیشنهاد مدیر سایت :   دکتر ابراهيم پورداوود

Categories:   پژوهش های ایران باستان

Comments

  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۳:۴۰

    ناشناس

    شاخه هاى سرو، دانه هاى انار، گل بيدمشک، شير، نارنج، نان و پنير، شمعدان و... را هم مى توان جزو اجزاى ديگر سفره هفت سين دانست
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۴:۰۵

    ناشناس

    بزرگترین جشن ما ایرانیا نوروزه که به خاطر سنت ها آداب و رسوم مخصوصی که داره واسمون خیلی عزیزه
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۴:۰۵

    محمد

    سبزه نماد خرمی و نو زیستی، نماد فرشته اردیبهشت و زندگی دوباره است
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۴:۵۱

    اعتمادیان

    ايرانيان مسلمان به نشانه توکل به خدا در آغاز سال و درخواست بهترينها از خالق خويش،قرآن را در بهترين جاي سفره قرار داده و پس از آن اجزاي ديگر را مي چينند
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۴:۵۷

    ناشناس

    در برخی از سفره‌ها آرد هم وجود دارد که نماد برکت در سال جدیده
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۴:۵۹

    ناشناس

    بعضیا توی تشت مس پر از آب یک عدد انار هم می‌گذارند با این باور که این میوه پردانه در سال جدید برکت و رزق فراوان برای خانواده به همراه داشته باشه مخصوصا انارهای خوش آب و رنگ و آبدار شهر کویری یزد که اکثرا برای استفاده در سفره‌های هفت سین نوی پوششی از کاه در گودال‌های زمینی نگه داری میشه تا توی سفره هفت سین زیبایی بیاره
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۵:۰۵

    نغمه

    ایرانیان باسلیقه و طبیعت دوست سر سفره هفت سین شون گلهای زیبا و خوشبویی چون گل نرگس ،‌ گل سنبل ، گل شب بو که نوید بخش بهار هستند، میگذارند.
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۵:۰۶

    ناشناس

    گلابدان پر از گلاب خوش عطر سمبل گلهای بهاری ایرانئ زمین
  • Posted: اسفند ۲۲, ۱۳۹۴ ۱۵:۰۹

    ناشناس

    سماق هم نماد چلوکباب برگ سلطانیه که انشاالله سال دیگه اقلا بتونیم بخوریم
  • Posted: فروردین ۹, ۱۳۹۵ ۱۱:۳۱

    ناشناس

    کار جالب رییس جمهور در سفره هفت سین نوروزی امسال خیلی خوب و آموزنده بود. نارنج بجای ماهی و اشاره به کم آبی
  • Posted: اسفند ۲۹, ۱۳۹۷ ۱۲:۰۷

    رهگذر

    سلام عیزیزان یکسری واقعیات وجود دارن که نباید انکار کرد مثلا این عید سال(ایل بایرامی) که بعدها تو ایران نوروز خونده میشه از آذربایجان به نقاط دیگه رفته یعنی یک سنت و جشن مخصوص تورک ها بوده و این هفت سین که الان مد شده اصلا منظور این نبوده که هفت تا شی سر سفره بذاریم که با حرف "س" شروع بشه بلکه منظور 7 شی بوده که نماد سرزندگی تازگی و برکت بوده اند و تورک ها وقتی وقتی 7 تا از یک چیزو میخوان اشاره کنند میگن "یئددی سین" و حالا این که هفت تا چیز رو سر سفره میذاشتن خودش فلسفه تاریخی خودش رو داره و در این مجال نمیگنجه توضیح بدم. خلاصه فلسفه اینه حالا هر کسی هرجور میخواد تفسیر کنه! معنی نداره زمان قدیم هفت تا عنصر تو سفره میذاشتن که با سین شروع میشده! حالا اگه فلسفه هفت سین که الان مد شده را قبول کنیم اونوقت برای چی قرآن، ماهی، آینه سر یفره میذارن من موندم! بهتره به واقعیات تاریخی توجه داشته باشیم و با علم و منطق سخن بگوییم و از تعصی بیجا بپرهیزیم. مهم اینه که ما ایرانی ها سال جدید رو با چیدن سفره خوش آب و رنگ جشن میگیریم و شادیم.

برای صرف‌نظر کردن از پاسخ‌گویی اینجا را کلیک نمایید.