قلعه دختر ، قز ماما ، قصر دخترک ، قلعه دخترک و قزل ماما ، همه نام‌هایی است که به ناحیه یا بنای آدران قصران داده‌ شده است.

این آتشکده در شمال تهران در منطقه ای میان آهار و شهرستانک قرار دارد. بنای آن در پهنه ای به مساحت ۱۱۰ متر بنا شده و ظاهرا دو طبقه بوده است.  ساکنین محلی آن را قصر دخترک یا قلعه دخترک میخوانند . شاید بتوان گفت به دلیل این باشد که این محل پرستشگاه الهه آناهیتا بوده است.

این آتشکده به روزگار ساسانی و بر فراز قله ای با ارتفاع افزون بر ۳۰۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا در غرب آبادی شکراب و شرق شهرستانک و شمال توچال واقع بوده که اکنون آثار خراب شده بقای آن در محل باقی است.به روزگار آبادانی آدران قصران، روحانیون خدمتگزار آن در آبادی شکراب سکنی داشتند.

اکنون بسیاری از کوهنوردانی که با قلل مختلف شمیران آشنایی دارند آدران قصران را با نام “قلعه دختر” که در شمال قله توچال قرار دارد می شناسند. قلعه دختر در انتهای راه آسفالته ای است که از راه تهران فشم جدا شده و با گذشتن از اوشان، ماهی چال، باغ گل، ایگل، آهار و شکراب به گردنه شهرستانک و قلعه دختر می رسد.

 آدران یا آذران همان آتشگاه یا آتش کده است. به روزگار ایران باستان این کلمه تشکیل یافته از دو بخش”آدر” و” ان” است. بخش نخست به معنای آذر یعنی آتش است. در برهان قاطع آمده: آدر بر وزن مادر همان آذر یا آتش است.

در لغتنامه دهخدا نیز این معنا دیده می‌شد و اما پاره دیگر که “ان” است که در نام‌های جغرافیایی علا‌مت نسبت فراوان است، از قبیل گرگان و غیره. بنابراین ترکیب آذر+ان جایی را تداعی می‌کند که آدر یا آذر و یا  آتش در آن بسیار است و یا به معنی مکان نگه داری آتش مقدس می باشد.

آتشکده قصران

 قلعه دخترک در عصر ساسانی و به فرمان اردشیر و به نام  الهه ناهید بنا شده است. ساختمان آن را دو طبقه و از سنگ و کلوخ ساخته اند که در آن تزئینات گچبری نیز به کار رفته است. آنچه اکنون از آن بنا دیده می شود بقایای دو تالا ر و یک دالا ن از طبقه اول است. طول تالا ر ها ۴ متر و ۶۰سانتیمتر و عرض تالا ر غربی ۳ متر و ۱۵ سانتیمتر و عرض تالا ر شرقی ۲ متر و ۶۰ سانتیمتر است.

پهنه ای که آتشگاه روی آن ساخته شده به شکل مربعی است که اضلا ع آن هر یک حدود ۱۰ متر و شیب آن از جنوب به شمال قریب به ۸۰/۱ متر است که از مصالح فشرده سنگ و ملا ت گچ شیب را پر کرده اند. ابعاد کل این بنای مربع شکل ۱۰ متر و ۹۵ سانتیمتر در ۹ متر و ۹۰ سانتیمتر است.

3 Replies to “قلعه دخترک یا آدران قصران”

  1.  

    سلام..البته تا اونجایی که بنده اطلاع دارم به عنوان دیده بانی هم مورد استفاده قرار میگرفته چون اگه به موقعیت بنا دقت کنید متوجه میشید به خیلی از راه هایی که گذرگاه ورود دشمن میتونسته باشه اشراف کامل داره(منظور دشمن صرفا حمله و جنگ نیست بلکه اون غارتگرانی که توی اون دوره بودند و به روستاهایی که بی دفاع بودند حمله میکردند)…امیدوارم مردم و کوه نوردهای خوبمون باعث تخریبش نشوند چون واقعا شاهکاره که روی یک کوه به اون ارتفاع همچین سازه ای….ممنون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.