شمشیر ایرانی دارای ویژگی‌های منحصربفردی است که تمامی مجموعه‌داران دنیا آرزو دارند نمونه‌هایی از شمشیر اصیل و باستانی ایرانی را در مجموعه خود داشته باشند.

شمشیر باستانی ایرانی دو ویژگی منحصر بفرد دارد.  ابتدا آن که از پولادی با ترکیبی کم‌نظیر ساخته شده و  دیگر ویژگی شمشیر ایرانی، شکل ظاهری آن یعنی منحنی بودن آن است. پژوهشگران  پس از سال‌ها تحقیق دریافته‌اند که این شمشیر از چه نوع فولادی ساخته شده است اما هنوز نتوانسته‌اند به دلیل علمی منحنی بودن آن پی ببرند. ایشان معتقدند که شکل ویژۀ شمشیر ایرانی (شمشیر منحنی) به یقیین تابع دلیل یا توجیه علمی است.

گفتنی است که چندی پیش نیز یک شمشیر منحنی تک لبه به طول ۷۵ سانتی متر که دقیقا به نام واژه پارسی “شمشیر” شهرت دارد و درمجموعه‌های بریتانیا نگهداری می‌شود، با استفاده از روش‌ها و فن‌آوری‌های نوین در علوم فلزشناسی و شکاف نوترونی توسط یک تیم پژوهشی در دانشگاه فلورانس ایتالیا بررسی شد.

پژوهشگران براین باورند که، کهن‌ترین خاستگاه شناخته شده این نمونه شمشیر تاریخی که در قالب و به سبک ایرانی ساخته شده، در اصل به هندوستان در قرن هجده و اوایل قرن نوزده میلادی باز می‌گردد. البته اکنون روشن است که خاستگاه پولاد پارتی که در روزگار اشکانی بسیار مشهور بود و یکی از اقلام صادراتی ایران به شکل شمشیر پارتی به امپراتوری روم و دیگر مناطق جهان را شامل می‌شد، هندوستان بوده است.

طبق همین گزارش نمونه‌هایی برای آزمایش وبررسی‌های آزمایشگاهی از این شمشیر با استفاده از بخش‌های تخریب شده این شی، گردآوری وارسال شد تا مورد مطالعات میکروسکوپی قرار گیرد.

iranian sword  2

این شمشیر همچنین به منظور استفاده از روش SNS (منبع نوترون اسپالاسیون) برای آزمایشات غیر تهاجمی به مرکز تحقیقاتی ISIS در آزمایشگاه “راترفورد اپلتون” درکشور انگلستان ارسال شد. نتیجه این بررسی‌ها نشان داد که این شمشیر که اکنون در مجموعه” والاس” درکشور بریتانیا نگهداری می‌شود، از جنس فولاد “ووتز ” ساخته شده که نوعی فولاد ویژه و  با کربن بالاست. این درصد بالای کربن درفولاد، ویژگی شمشیرهای باکیفیت عالی است که در اصل در ایران ساخته می‌شده و سپس در هند و سپس درسراسر آسیا رواج یافته و در کشورهای مختلف حنوب شرقی آسیا نیز ساخته می‌شد. چنین قطعات سنگینی از فلز به کندی سرد می‌شوند و باید با دقت بسیار بالا در دمای بسیار کم کوره‌های آهنگری ساخته شوند.

بارزاگلی از اعضای این تیم پژوهشی معتقد است، اشیای تاریخی بسیار کمیاب وحساس هستند و جالب‌ترین آثار اغلب آن‌هایی هستند که دربهترین وضعیت حفاظتی سالم مانده باشند. بنابراین مطالعه این قبیل اشیا باید با روش‌های غیر تخریبی صورت بگیرد. او دربارۀ فلز تشکیل دهندۀ شمشیر ایرانی مزبور می‌گوید؛ این نوع فلز در هند و آسیای مرکزی برای ساخت اشیایی گران‌قیمت و نفیس همانند شمشیر و دیگر اشیای نفیس رواج داشته است.این شمشیر ایرانی ویژه  که مورد آزمایش قرار گرفته، احتمالا در میدان‌های نبرد استفاده می‌شده است.

می‌دانیم که شمشیر ایرانی در روزگار فرمانروایی اشکانیان (پارتیان) بر ایران نیز بسیار مشهور بوده است. بگونه‌ای که یکی از معدود کالاهای پرآوازۀ ایرانی در سراسر جهان آن روزگار را شامل می‌شده است. پولاد پارتی، چرم پارتی که با آن موزه یا پوتین پارتی ساخته می‌شد، میوۀ پارتی (انار) و سرانجام شیوۀ نبرد در میدان به روش پارتی ازجمله نمونه‌های شهرت ایرانیان در دوران پارتیان بودند. گفته می‌شود، نام شیوۀ نبرد تعقیب و گریز «پارتیزانی» در اصل از شیوۀ نبرد سواره نظام سبک اسلحۀ پارتی گرفته شده است. می‌دانیم که سواره نظام سپاه ایران در دورۀ اشکانیان دو بخش کاملا متفاوت و مجزا داشت؛ سواره نظام سنگین اسلحه و سواره نظام سبک اسلحه. سواره نظام سنگین اسلحه در روزگار پارتیان و پیش از آن در سپاه ایران و روم، دو ابر قدرت رقیب جهان آن زمان کاملا متداول و رایج بود. رومیان به این سواره نظام «فالانژ» می گفتند. وجود این سواره نظام در نبردها و پیروزی‌های نظامی مرسوم آن زمان بسیار تأثیرگذار بود. سراسر بدن سواره نظام و همین‌طور اسب وی پوشیده از زره فولادی و سبک می‌شد تا دربرابر ضربات حریفان مقاوم باشد. بنابراین، رسته یا یگان سواره نظام سنگین اسلحه، در تمامی جنگ‌ها بویژه در نبردهای شاهنشاهی ایرانی و امپراتوری روم  عامل تعیین کنندۀ پیروزی به‌شمار می‌رفت. در کنار این مزیت مهم سواره نظام سنگین اسلحه که بمنزلۀ نیروهای زرهی ارتش‌های مدرن امروزی است، یک نقطۀ ضعف مهم نیز با آنها همراه بود. این نقطۀ ضعف، سنگینی بیش از اندازه و کم تحرکی آنان در میدان بود. بگونه‌ای که این سواران وحشت‌زا و پرآوازه از کمترین تحرک و چالاکی محروم بودند.

سواره نظام  1

ولی سپاه اشکانی دست به خلاقیت بی‌بدیلی زد. این نوآوری، تأسیس یگان سواره نظام سبک اسلحه بود. این چابک سواران ایرانی (پارتی) به‌جای زره سنگین وزن پولادی، از نمد بعنوان پوشش دفاعی خود استفاده می‌کردند. بنابراین بسیار چالاک و سبکبار در میدان نبرد می‌تاختند. و سواران حریف به گرد پایشان هم نمی‌رسیدند. شیوۀ جدید این رستۀ نظامی ایرانی حمله به سواران سنگین اسلحۀ رومی و سپس فرار از برابر نیزه‌های بلند آنان بود. به این ترتیب سواران رقیب را به‌دنبال خود می‌کشیدند. سپس با استفاده از تیر و کمان‌های سبک و مخصوص خود به آنان تیزاندازی می‌کردند. پارتیزان‌های پارتی از کودکی با سوارکاری . تیزاندازی بر روی اسب خو می‌گرفتند. شیوۀ تیراندازی ویژه و بی‌نظیر آنها در هنگام گریز از برابر سواره نظام حریف نیز بسیار جالب و حائز توجه است. آنها قادر بودند در هنگام گریز بر روی زین اسب خود بچرخند و درحالیکه اسب آموزش دیده به راه خود ادامه می‌دهد، پشت به مسیر و رو به دشمن وی را هدف تیرهای کمان خود قرار دهند.

Untitled

روایت تاریخی نبرد معروف «حرّان» بین سپاه اشکانی به فرماندهی «سورنا» که با رشادت یگان سواره نظام سبک اسلحۀ پارتی همراه بود، گواه این قابلیت و توانمندی بی‌بدیل اشکانیان است. این مزیت سپاه اشکانی دربرابر سربازان امپراتوری روم، در آن روزگار معادلۀ برتری را به سود ایران تغییر داد.  یادآور می‌شود از نبرد حرّان بعنوان بزرگترین پیروزی ایرانیان بر رومیان در تاریخ یاد می‌شود. در این نبرد سورنا سردار ایرانی بر کراسوس سردار رومی چیره شد. سربازان سواره نظام سبک اسلحۀ پارتی، سواران سنگین اسلحۀ رومی را وادار به تعقیب در شن‌های صحرا کردند و زمانی که آنان از تحرک عاجز شدند ضربۀ نهایی را به ایشان وارد ساختند. متاسفانه پس از مدتی پادشاه اشکانی نسبت به سورنا بدگمان شد و وی را به قتل رساند.

Cataphract

مطالب مرتبط

9 Replies to “شمشیر ایرانی”

  1.  

    قربان تا جایی که اطلاع دارم شمشیر پارسی که قبل از اسلام در ایران استفاده میشد صاف بودن،صاف و پهن که با یک ضربت سخت ترین زره ها را پاره میکردن،اما شمشیر منحنی مخصوص اقوام صحراگرد ترک است،این تصاویری هم که گذاشتید هیچ کدام برای قبل از اسلام نیست.شمشیر پارسی یکی از کشنده ترین شمشیرهای تاریخ دنیا بود که هنوز کشنده تر از آن اختراع نشده.

    1.  

      سلام و سپاس از همراهی تان
      نکته ای که می فرمایید صحیح است. با این وجود باید توجه داشته باشیم که شاهنشاهی ساسانی دولتی به شکل امپراتوری متشکل از سرزمین های گوناگون با ویژگی های فرهنگی و قومی متنوع و مختلف بود. بنابراین شیوه های مختلف نبرد و ابزارهای جنگی متنوع متناسب با هر منطقه مورد استفاده قرار می گرفت.

  2.  

    با عرض سلام خدمت دوستان .
    منظور از شمشیر ایرانی شمشیر دوران ماقبل اسلام و ساسانیان نیست . بله شمشیر ساسانیان و پارسیان صاف و صلیب گونه بوده .
    منظور از شمشیر ایرانی شمشیری است که بعد از اسلام توسط ایرانیان ابداء شده و بیشتر از دوران صفویه به بعد رسمیت داشته .
    بین شمشیر ایرانی و شمشیر عربی تفاوت زیادی است .
    شمشیر ایرانی باریک و بلند و با درجه انحنای زیاد است، درجه کیفی فولاد در شمشیرهای ایرانی به مراتب بهتر است . درست مثل شکل بالا .
    اما شمشیر های عربی با پهنای بیشتر طول کمتر و انحنای کمتر و فولاد ضعیف تری هستند .
    گرچه شمشیر ایرانی و عربی هر دو کج هستند .
    برای درک بهتر، تصویر شمشیر عربی را در گوگل با شمشیر ایرانی مقایسه کنید .

  3.  

    شمشیر های ایرانی سه نوع بوده اند. شمشیرچه یعنی شمشیر کوچک، شمشیر منحنی مخصوص پیاده نظام منحنی بودن آن به دلیل دفعه ضربه و نوع دیگر شمشیر صاف و پهن مخصوص سوار نظام بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.