واژه «سپنته آرمئی تی» که فروتنی و بردباری معنی می‌دهد یکی از ویژگی های خداوندی است که می توان آن را در وجود هر انسان نیز یافت. این واژه در پارسی به سپندارمذ و اسفند تبدیل شده که نام پنجمین روز از هر ماه درگاهشماری باستانی ایران است. بنابراین از زمان‌های بسیار دور تا اکنون در روز اسفند ازماه اسفند جشن برگزار می‌شود که آن را جشن اسفندگان نیز نامیده‌اند، زیرا فروتنی، شکیبایی و مهربانی در سرشت زن و مادر با شکوه‌تر جلوه می‌کند.
در این روز مادران از همسران و فرزندان خود هدایایی دریافت می‌کنند و زنان نیکوکار، پاکدامن و پرهیزگار مورد تشویق قرار می‌گیرند. در سفره این جشن جامی از شیر و تخم مرغ که نشانه ماه بهمن است قرار دارد. انار و سیب، شاخه‌های گل، شربت و شیرینی، برگ‌های خشک آویشن با دانه‌هایی از سنجد و بادام در چهار گوشه سفره قرار می‌دهند و مواد خوشبو و کندر بر روی آتش می‌گذارند و مقدار کمی از هفت گونه حبوبات و دانه‌ها که در جشن مهرگان برای سفارش کاشتن در آن فصل در سفره جشن مهرگان قرار داده‌اند می‌گذارند.

مهمترین ویژگی این جشن مفهوم انسانی و اجتماعی والای آن است که به نام «سپنته آرمئی تی» یا خصلت از خودگذشتگی و فروتنی و مهر بی پایان، شناخته شده است. «سپنته آرمئی تی» یا سپندارمذ یا اسفند امروزی، نام چهارمین امشاسپند و نام پنجمین روز هر ماه است که در جهان مادی به خاطر داشتن صفت پاک و ارزشمند «سپنته آرمئی تی» نگهبان زمین نام گرفته است. در آثار مکتوب آمده است: «سپنته آرمئی تی، فروزه‌ای است با ویژگی‌های زنانه و مادرانه یعنی مهر و عشق بی پایان و تواضع و فروتنی که به راستی زمین نمادی نیکو بر آن است.»
به دلیل برخی ویژگی‌های مشترک زمین با زن همچون آفرینندگی و زایندگی، این روز به نام «زن و زمین» نام گرفته است.
ریشه های جشن های متعدد و مختلف در سنت کهن ایران زمین را می توان این گونه دریافت که؛ جشن و شادامانی یکی از جلوه‌های نیک زندگی بوده و  از همین روی آیین های گوناگون در سراسر سال برگزار می شده است. این مراسم و مناسک از روزگاران باستان در میان مردم متداول بوده ولی از زمان شکل گیری سازمان دینی زردشتی در دوره ساسانی رنگ مذهبی به خود گرفت.

 جشن سپندارمذگان برای گرامیداشت ویژگی پاک و ارزشمند سپنته آرمئی تی یا سپندارمذ است. سپنته آرمئی تی مظهر ایمان، فداکاری، فروتنی، بردباری، وفاداری، مهر و محبت، تواضع، جانبازی، اندیشه‏ی رسا و حامی زنان نیک و پارسا است.
در فرهنگ ایران باستان شش فروزه و صفت بین انسان و خداوند مشترک است به گونه‌ای که انسان می‌تواند با بهره‌مندی و به کارگیری هر یک از این صفت‌ها به اهورامزدا نزدیک‌تر شود. در بین این ویژگی‌ها چهارمین صفت و فروزه سپنته آرمئی تی نام دارد که در فارسی به سپندارمذ و اسفند تبدیل شده و به معنی عشق پاک و آرمان مقدس است و از آنجا که عشق، فداکاری مهر، محبت، ایثار و از خودگذشتکی همواره با نام زن و مادر همراه بوده است به همین روی در ایران باستان برابر شدن روز سپندارمذ از ماه اسفند را جشن می‌گرفتند و آن را اسفندگان می‌گفتند.
در این بین توصیف ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه از جشن سپندارمذگان حائز اهمیت است که آورده : «اسفندارمذ فرشته موکل بر زمین است … روز سپندارمذ در ماه سپندارمذ به جهت یکی شدن نام روز و ماه، عید زنان بوده است و مردان به زنان هدیه می‌دادند و هنوز این رسم در شهرهایی چون اصفهان، ری و پهله (ناحیه مرکزی و غرب ایران) باقی مانده است و به فارسی مزدگیران گویند.» چنانکه بیرونی نیز اشاره کرده است سپاس و ستایش مادران و زنان از ویژگی‌های اسفندگان است. در این روز مردان و فرزندان با برگزاری مراسم شادمان و هدیه دادن از محبت و مهر مادران سپاسگزاری می‌کنند. در این روز زنان و مادران لباس نو می‌پوشند و انجام کارهای خانه بر عهده پدران و فرزندان است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.