ریشه ها و خاستگاه جشن های مرسوم در ایران باستان را می توان در پنج گروه کلی، دسته بندی کرد:

– ریشه های فلسفی و پدیده های کیهانی نظیر جشن گرامی داشت سالروز زایش خورشید یا جشن سده.

– ریشه های مربوط به ویژگی های اقلیمی و امور مرتبط با فعالیت اصلی اقتصادی آن روزگار یعنی کشاورزی مثل جشن تیرگان که مختص به بزرگداشت باران بوده است.

– ریشه های اسطوره ای و افسانه ای که در آن ها حوادث و رخدادهای افسانه های روایت می شده به سان جشن مهرگان که روایت کنندۀ داستان چیرگی فریدون بر ازدهاک است.

– ریشه های مرتبط با حوادث و وقایع مهم رخ داده در آن روزگار نظیر گذر از پدیده مخرب و طولانی خشکسالی و قحطی در زمان پادشاهی پیروز (۴۵۹-۴۸۴م).

– ریشه های مربوط به باورهای دینی که در روزگار ساسانیان و به دلیل استیلای سازمان دینی زردشتی متداول تر گردید مثل جشن فروردیگان.

باورهای دینی زردشتی ماه فروردین را متعلق به فَروَهَرهای پاکان می دانند. از این قرار که روان درگذشتگان نیک رفتار در آستانه فروردین ماه برای دیدار با خویشاوندان و بستگان در قید حیات خود از آسمان به سوی زمین بازمی گردند و پس از مدتی توقف و مطمئن شدن از حال و روز ایشان دوباره به جایگاه خود بازمی گردند. شاید از این روی باشد که ایرانیان باستان پیش از حلول سال نو و آمدن فروردین و جشن نوروزی خانه های خود را تمیز و پاکیزه می کردند و از غبار زمستانی می زدودند. به این ترتیب و به زعم آنها زمانی که ارواح نیاکانشان به دیدن خانواده می آیند ایشان را پاک و سرخوش مشاهده نموده و شادمان به سرای جاودان خویش بازگردند.

بنابر باورهای زردشتیان گاهانبار ششم در ابتدای عید اموات بود و به مدت ده شبانه روز ادامه داشت. ایشان معتقد بودند در این مدت ارواح گذشتگانشان به خانه کسان خود در این دنیا نزدیک می شوند و تقاضای قربانی و صدقه دارند. به همین سبب این ایام جشن فروردیگان یا جشن فَروَهَرها نامیده شده بود. این جشن در روزهای پایانی هر سال و پیش از نوروز برگزار می شد. برخی معتقدند سنت خانه تکانی ایرانی ها که همه ساله پیش از رسیدن جشن نوروز و تحویل سال انجام می شود در این باور کهن ریشه دارد.

ابوریحان بیرونی و محمود گردیزی مورخین ایرانی دوره ایران پس از اسلام نیز در توصیف «اعیاد مجوس» از جشن فروردیگان و سنت خانه تکانی یاد نموده اند.

6538a658c705878562b75cd5db67b403.jpg++

مطالب مرتبط

2 Replies to “جشن فروردیگان و سنت خانه تکانی”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.