Menu

جام زرین تپۀ حسنلو

 

تپه حسنلو در ۷ کیلومتری شهر نقده قرار دارد. در ۸۵ کیلومتری جنوب ارومیه در کنار جاده‌ای که از ارومیه به نقده و اشنویه می‌رسد به فاصله ۳ کیلومتر از سمت چپ جاده این تپه نسبتاً بلند خودنمایی می‌کند.

تپه‌های باستانی زیادی پیرامون تپه حسنلو را فرا گرفته‌اند که نشان می‌دهد اقوام ساکن در حسنلو با اقوام ساکن در تپه‌های اطرافش از یک تیره بوده و با هم داد و ستد و رابطه داشته‌اند.

در سال ۱۳۳۴ هیات مشترک ایران و آمریکا به ریاست پروفسور رابرت دایسون در تپه حسنلو مشغول کاوش شدند و آثار باستانی مهمی کشف نمودند. مشهورترین اثر باستانی یافت شده در این محل جام طلای حسنلو است که به عصر آهن تعلق داشته و در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. ۲۳ فروردین ماه سال ۱۳۳۷ هیات مشترک ایران و آمریکا ضمن حفاری در این تپه موفق به کشف جام بزرگ طلای حسنلو شد. این جام در آغوش انسانی جای داشت که بر زمین افتاده بود و بر پشت او خنجری فرو کرده بودند. نقوش این جام متنوع بوده و دارای ارزش هنری بسیاری است.

جام زرین تپه حسنلو 2

جام طلای حسنلو یک اثر باستانی کم‌نظیر به حساب می‌آید که قدمتی قدمتی ۳۲۰۰ ساله دارد و احتمالا نقش مهمی در شکل‌گیری هنر دوره بعدی یعنی دوره مادها داشته‌است.

این اثر ۲۱ سانتی متر بلندی، ۲۵ سانتی متر قطر و ۹۵۰ گرم وزن دارد. بر روی جام نقش خدایگان سه گانه: خدای زمین، خدای آب و خدای خورشید حک شده‌است. نقش پهلوانی که با هیولا می‌جنگد، الهه‌ای ایستاده روی دو قوچ، نقش بدن انسان بر پشت یک پرنده و مطابقت صحنه‌ها با یک حماسه حوری از نقش‌های موجود بر روی این جام است. سازمان میراث فرهنگی برای اولین بار آن را در سال ۱۳۷۷ به نمایش عمومی گذاشت. این جام در زیر اسکلت یک مرد پیدا شد و به همین خاطر، ضربه خورده و کج شده است. کارشناسان بر این باورند که این مرد با در دست داشتن جام در حال فرار از دست سپاه مهاجمان بوده و چون در حال فرار جانش را از دست داده جام در زیر فشار بدنش ضربه خورده و کج شده است.

جام زرین تپه حسنلو 1

دایسون که درجه دکترای خود را در سال ۱۹۶۶ از دانشگاه هاروارد گرفت اعتقاد دارد که ۱۰ دوره متمایز سکونت در تپه حسنلو وجود داشته است که قدیمی‌ترین آن حداقل به ۶ هزار سال قبل از میلاد بازمی‌گردد. مهمترین دوره سکونت در حسنلو همان دوره چهارم است. کلیه ساختمانهای یافت شده در حسنلو که از سنگ ساخته شده‌اند متعلق به دوره چهارم سکونت در حسنلو است. هیات مشترک ایران و آمریکا توانست اتاقهای متعددی با سالن‌های بزرگ در مرکز تپه کشف کند و دیوار دفاعی قلعه نظامی و دژ محکم این شهر را از زیر خاک بیرون آورد.

در اتاق بزرگی که به نام ترانشه w 29 در سال ۱۳۴۹ حفاری شد استخوانهای ۱۱ اسکلت بهم خورده و درهم و برهم وجود داشت. وضعیت و موقعیت قرار گرفتن اسکلتها روی زمین، مرگ غیرطبیعی آنها را کاملاً ثابت می‌کرد. در میان این اسکلت‌ها ۴ اسکلت بچه وجود داشت.

مسیر افتادن اسکلتها با هم فرق داشت و دفن هیچکدام جهت معین و منظمی نداشت و به نظر می‌رسد که هنگام مرگ، آنها با دستپاچگی و در حین فرار به زمین افتاده و مرده‌اند. یکی از آثار یافت شده اسکلت یک زن است که دستش را به سوی کودکی دراز کرده تافرزندش را به آغوش بکشد اما مرگ به او مهلت نداده است. برخی باستان‌شناسان معتقدند، عاطفه مادری مانع شده بود که کودکش را بگذارد و فرار کند. به احتمال بسیار قوی این اتاقها را آتش زده‌اند و هنگام ریزش تیرها و فرود آمدن سقفها ساکنین آنها با وحشت پا به فرار گذاشته‌اند ولی نتوانستند موفق شوند.

تصویر برجای مانده از لحظه مرگ انسان ها در تپه حسنلو  به شکل تابلویی دراماتیک و عاطفی در ذهن خواننده تجسم می یابد.

                

پیشنهاد مدیر سایت :   معبد خورهه

Categories:   پژوهش های ایران باستان

Comments

  • Posted: دی ۳۰, ۱۳۹۳ ۱۰:۵۳

    جواد

    با سلام به نظر می رسد سه انسان بالای جام در حال قربانی کردن و یا پیشکش کردن هدایایی به دو ارابه سوار هستند.
  • Posted: بهمن ۱, ۱۳۹۳ ۰۶:۴۰

    ناشناس

    باسلام خيلي جالب و خواندني بود اگر مطالب شنيدني و شيرين تاريخي در سايت ببينيم علاقمند به تاريخ مي شويم
  • Posted: بهمن ۱, ۱۳۹۳ ۰۹:۵۱

    ناشناس

    ابن احتمال نیز هست که این گاوی که در حال کشیدن گردونه است، نمادی از میترا میترا باشد که یکی از ادیان باستانی ایران محسوب می شده.
  • Posted: بهمن ۱, ۱۳۹۳ ۱۰:۲۶

    shakoori

    تصوير توصيف شده در پاراگراف آخر كجاست؟
  • Posted: خرداد ۲۳, ۱۳۹۵ ۱۰:۴۸

    ناشناس

    با سلام ....بهتر نیست در ذکر تاریخ یک شهر از نام اصلی و تاریخی اون شهر استفاده کرد ..! نام تاریخی شهر نقده (سلدوز=یک کلمه ترکی به معنی دشت حاصل خیز) می باشد ...با تشکر
    • Posted: مرداد ۲۳, ۱۳۹۶ ۲۳:۲۳

      ارتاش

      با سلام دقیقا همینطوره نام اصلی این منطقه سولدوز میباشد و من درخواست دارم لطفا با جزییات بیشتری این مطالب توضیح داده یشه که این نمادهای روی جام به میترا و این چیزا ربط داده نشه .این جام برای قوم تورک ماننا بوده که تمدن بالایی در ان زمان داشتند
  • Posted: فروردین ۳, ۱۳۹۸ ۱۴:۱۲

    گرشاسب

    دوستان دلی خجسته دارند و گویا نمی دانند که قدمت حضور مغولها در فلات ایران کمتر از ۷۰۰ سال می باشد و بیچاره کردها که هم امروزشان را مصادره می کنند و هم گذشته شان را. به امید روزی که هر کسی به انچه هست افتخار کند نه آنچه دیگران بوده اند.