اویی ، بزرگترین معماری دستکند جهان

 

شهر زیر زمینی نوش آباد با نام محلی‌ «اویی» ، شهری زیرزمینی است که با دست کنده شده است. این شهر زیر زمینی راهروها و اتاق‌های متعددی دارد و یکی از منحصر به فردترین شهرهای زیرزمینی جهان است که پیشینه‌اش به دوران پیش از اسلام باز می‌گردد.

تاریخ ایجاد و استفاده از این بناها به دوران ساسانی می رسد ولی در دوران های بعد یعنی سلجوقی تا صفویه و حتی قاجار مورد استفاده بوده است.

این شهر زیر زمینی که در ۸ کیلومتری کاشان و در استان اصفهان قرار داره ، به صورت اتفاقی طی ساخت و ساز یکی از خانه‌های شهر نوش‌آباد کشف شد.برخی باورهای باستان شناسی به ما می گوید از این شهر زمینی به منظور حفاظت مردم شهر نوش آباد در جنگ‌ها و غارت‌های محلی به ویژه به هنگام حمله ی مغول مورد استفاده قرار می گرفته است.

n2

 شهر زیر زمینی نوش آباد در ۳ طبقه در زیر زمین با عمق بین ۴ تا ۱۸ متر ساخته شده و در ابعاد هزاران متر مربع در زیر بافت کنونی شهر نوش آباد گسترده است.

راه‌های ورودی به این پناهگاه در محل های پر رفت و آمد شهر مانند بازار، قنات، مساجد و برخی خانه های مشخص قرار داشته تا در صورت بروز خطری مردم بتوانند به سرعت از گزند نیروی مهاجم در امان بمانند.

ورودی‌های در نظرگرفته شده به صورت هنرمندانه ای پس از عبور از آن پوشیده می شدند به گونه ای که هیچ اثری از آنها به چشم نخورد.

هر کدام از این طبقه‌ها به وسیله چاه‌های عمودی به هم ارتباط دارند. برای ساخت این شهر زیرزمینی هیچ گونه مصالحی به کار نرفته است و به نظر می‌رسد تا اواخر دوره قاجار هم مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

د3

فضای داخلی علاوه بر اتاق‌های تو در تویی که به وسیله ی راهروهای خاص به یکدیگر متصل می‌شوند، شامل دست‌شویی‌ها، محل هایی برای قراردادن چراغ به منظور تامین روشنایی و همچنین ساختارهایی برای به دام انداختن دشمن در صورت ورود به این پناهگاه است.

سفال‌هایی مربوط به قرن هفتم هجری قمری از نوش‌آباد به دست آمده ولی احتمال می رود قدمت آن به دوران قبل از اسلام برگردد.آن چه مسلم است ، این شهر زیرزمینی محلی برای اختفا از دست دشمنان و ادامه زندگی در زمان محاصره بوده است.

چنانکه می‌گویند مردم نوش‌آباد در زمان قاجار از ترس راهزنان به آن پناه می‌بردند. همچنین در زمان حمله مغول مورد استفاده قرار گرفته و شاید هم در زمان ساسانیان محل مخفی شدن اقلیت‌های مذهبی بوده است.

نکته حایز توجه آنکه نوع معماری بکار رفته و همینطور امکان قرین یافتن عنصر آب جاری در غار مخفی ، گمان گونه ای محرابه میترایی را نیز به ذهن راه می دهد.براین اساس شاید بتوان گفت این مکان محلی براب عبادت پیروان آیین پرستش میترا نیز می توانسته باشد.

در نزدیکی این دالان‌های تودرتوی زیرزمینی یک قلعه روی زمین قرار گرفته که به قلعه «سیزان» معروف است و به احتمال زیاد از درون آن راهی به شهر زیرزمینی وجود دارد.

بجز ورودی اصلی این شهر ارتفاع تمام قسمتهای دالان های آن به قد طبیعی یک انسان و بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر است.بر سطح دیوارها و در فواصل اندک دالان های آن جای پینه سوز به چشم میخورد.در بعضی قسمتها نیز درون دیوار، سکوهای کوتاهی جهت نشستن ایجاد شده است که در بعضی اتاق ها تبدیل به طاقچه جهت قرار دادن اشیاء میشود.

د4

سیستم تهویه هوا در این شهر زیر زمینی هم در جای خود قابل توجه است.سیستم تهویه شهر زیرزمینی از طریق کانالهایی بوده که درطبقه اول و به سطح زمین ایجاد شده است. چاه های مرتبط طبقات، علاوه بر عملکرد عبور و مرور،باعث جریان یافتن هوا در طبقات پایین میشده است.این عمل در مورد چاههای قنات نیز مصداق دارد.دسترسی به این فضاها به دلیل قرار گرفتن در زیر زمین از طریق یک چاه و کانال باریک و کوتاه میسر میگردد.

نوع معماری استفاده شده در این سازه زیر زمینی نیز حایز توجه است که البته مرتبط با پیشینه تاریخی سرزمین مان که همواره در معرض حمله و تجاوز بوده مصداق پیدا می کند.تدافعی و پناهگاه بودن این نوع معماری که در دل زمین ایجاد شده، تاثیر فراوانی بر چگونگی ارائه پلان معماری آن گذاشته است. بنابراین درخصوص ورودی ، دسترسی به این فضاها نمی بایست به آسانی صورت بپذیرد.

تامین آب آشامیدنی مردم پناه گرفته در شهر زیر زمینی از طریق سیستم شبکه ای آب بوده است.در مواقع ناامنی و پناه گرفتن اهالی در زیرزمین، آب مصرفی مردم از پایاب ها و قنات ها تامین می شده است. علاوه بر پایاب ها مسیر اویی ها به شکلی بوده که در بعضی قسمتها به قنات مرتبط می شده است.د2

شهر زیر زمینی نوش آباد یا اویی ، به شماره ۱۵۸۱۶ و به سال ۱۳۸۵ در فهرست اثار ملی ثبت گردیده است.

5 Replies to “اویی ، بزرگترین معماری دستکند جهان”

    1.  

      سلام به دوستان خودمون در ساسانیان
      کوتاهی از ما در معرفی کامل شهر زیر زمینی اویی بود که محل قرار گیری اون رو درج نکرده بودیم.پس از دریافت دیدگاه شما به اون پی بردیم و ضمن عذرخواهی ، در متن اصلی اصلاحاتی انجام دادیم.
      از شما تشکر فراوان داریم و همراهیتون رو مثل همیشه قدردانیم.

  1.  

    سلام خسته نباشید.برخی مطالب سایتتون رو مطالعه کردم . تاریخ همیشه جذابیت خودشو داره . خیلی زحمت کشیدید . به خصوص این شهر زیر زمینی بسیار جذاب بود .ممنون از اطلاعاتتون. یه پیشنهاد هم براتون داشتم. اگه بخشی به نام معرفی کتابهای تاریخی داشته باشید که جداگانه بارگذاری داشته باشه تو نظم دهی بیشتر مطالب سایت می تونه موثر باشه .

  2.  

    سلام.

    بسیار جالب بود .

    درود بر نیاکان آریایی که در خلق چنین آثاری شهره آفاقند
    و
    درود بر شما که گرد غربت از چهره ی زیبای آن ها می زدایید.

  3.  

    این شهر نیست عزیزان، چند رشته قنات قدیمی است که اخیراً به هم متصل شده است. این سبک قنات ها در این حوالی نمونه های بسیار دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.